Wat gebeurt er met je Spaanse woning als je overlijdt?

Een onderwerp waar niemand graag over nadenkt bij de aankoop van een droomhuis, maar dat je wél goed geregeld wilt hebben: wat gebeurt er met je Spaanse woning als je overlijdt? Zonder actie van jouw kant geldt namelijk niet automatisch het Nederlandse of Belgische erfrecht.

De hoofdregel: Spaans recht, tenzij je kiest

Volgens de Europese Erfrechtverordening (nr. 650/2012) geldt in beginsel het recht van het land waar je op het moment van overlijden je gewone verblijfplaats hebt. Woon je in Nederland en heb je alleen een tweede woning in Spanje, dan blijft doorgaans Nederlands erfrecht van toepassing op je hele nalatenschap, inclusief de Spaanse woning. Maar de verordening geeft je ook de mogelijkheid om expliciet te kiezen voor het recht van je nationaliteit, in een testament. Zonder die keuze, en zeker als je permanent in Spanje woont, kan Spaans erfrecht van toepassing worden, dat op punten wezenlijk afwijkt van het Nederlandse (bijvoorbeeld rond het verplichte erfdeel voor kinderen).

Waarom een Spaans testament verstandig is

Ook als je bij Nederlands of Belgisch erfrecht blijft, is een apart Spaans testament (naast je Nederlandse of Belgische testament) voor je Spaanse bezit vaak verstandig. Het maakt de afhandeling na overlijden aanzienlijk sneller en goedkoper: je erfgenamen hoeven dan niet eerst een buitenlandse erfenis via internationale procedures in Spanje te laten erkennen. Laat dit testament opstellen door een Spaanse notaris, in samenspraak met je Nederlandse of Belgische notaris zodat beide testamenten elkaar niet tegenspreken.

En de erfbelasting?

Let op: de rechtskeuze in je testament gaat over wie wát erft (civiel erfrecht), niet over de belasting die daarover betaald wordt. Spanje heft een eigen erfbelasting over Spaans vastgoed, met tarieven en vrijstellingen die sterk verschillen per regio en per verwantschap tot de overledene. Nederland en Spanje hebben geen verdrag ter voorkoming van dubbele erfbelasting, waardoor in theorie in beide landen geheven kan worden; Nederland verrekent onder voorwaarden de in Spanje betaalde belasting. Dit is een van de meest onderschatte onderdelen van bezit in Spanje, en verdient een apart gesprek met een fiscalist die beide landen kent.

Dit soort zaken regel je het liefst rustig, vóórdat het nodig is, niet onder druk achteraf. Tijdens de kennismaking breng ik dit onderwerp zelf ter sprake en verwijs ik je door naar een Spaanse notaris en een fiscalist die dit dagelijks voor Nederlandse en Belgische eigenaren regelen.